أبو القاسم عبد الله بن علي الكاشاني ( القاشاني )
59
عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى )
را به دو هزار دينار زر سرخ خريده بودند . و آوردهاند كه سلطان غياث الدّين محمدّ بن سام در آن زمان كى به پيروزكوه [ بود ] ده قصبهء زمرّد را نام او بر آن نوشته كه هريك از آن كما بيش ده مثقال بود و جمله را رنگ و شكل به غايت كمال افتاده . و آوردهاند كه در خزانهء سلطان علاء الدين تكش يك پاره زمرّد ريحانى بوده است شكل آن مرّبع و روى ممسوح و بىعيب ، در مساحت كف دستى ، و پيرامون آن در زر گرفته و مرّصع كرده به وزن سى مثقال ، و بر روى آن صورت تخت شاهى انگيخته كرده در غايت كمال صورتگرى ، و در زير تخت صورت دو شير كرده ، و بر دو جانب تاج صورت دو مرغ ، و آن صورتها را در خامهء خردكارى دقيق رقيق انگيخته و ترويق و گزاردهكارى كرده كه مثلا از موم مثل آن نتوان كرد و يمكن كى بيست مثقال از آن نقصان كرده باشند تا آن صورتها را چنان توان انگيخت ، و افزون از صد مثقال بايد كه بوده باشد تا صورت آدمى و روى مرغان و شيران انگيخته كرده باشند . استادى حكّاك را فرمود كه روى اين صورت بار ديگر چنانك در اوّل بوده باشد توان كرد ؟ و بر سبيل عتاب با استاد گفته كه « صورت » لايق شعار اسلام نيست [ a 12 ] و در ملّت پيغامبر ما عليه السّلم صورت حرام است ، خصوصا با خود داشتن . و اين صورت همانا بت است و غالب ظنّ آن است كى آن را در ديار اسلام نساختهاند . پس همان اولى كه بر وى كلمهء « لا إله الا اللّه محمّد رسول اللّه » كه مفتاح خير و سرمايهء نجات ابدى است ، تيّمن